بیوگرافی

بهرام بیضایی

Bahram Beyzai

 

  • حرفه: تهیه کننده و کارگردانی سینما و تئاتر – نمایشنامه نویس و فیلمنامه نویس – تدوینگر – استاد دانشگاه – نویسنده و مترجم -شاعر
  • تاریخ تولد: 1317/10/5 – در تهران
  • محل زندگی: تهران – اصفهان – سوئد – فرانسه – آمریکا (کالیفرنیا)
  • تحصیلات: دانشجوی انصرافی ادبیات – دانشگاه تهران
  • همسر : منیر اعظم رامین فر (سابق) – مژده شمسایی
  • فرزندان: نیلوفر بیضایی ( کارگردان و نمایشنامه نویس تئاتر ) – ارژنگ – نیاسان – نگار
  • بستگان: ذکایی بیضائی آرانی (پدر – شاعر و تذکره نویس) – ادیب بیضایی آرانی (عمو – شاعر) – پرتو بیضائی آرانی ( پسر عمو – شاعر ) – محمدرضا درویشی (آهنگساز و پژوهشگر موسیقی)

صفحات بیوگرافی ویکی پدیا ، imdb و اینستاگرام بهرام بیضایی :

ویکی پدیا ویکی پدیا – فیلم شناسی imdb فن پیج اینستاگرام بهرام بیضایی
بیوگرافی و زندگینامه بهرام بیضایی
بیوگرافی بهرام بیضایی

 

بیوگرافی بهرام بیضایی

بهرام بیضایی یکی بزرگترین و مهم ترین فیلمسازان و اندیشمندان ایرانی به شمار میرود. او در زمینه های مختلفی در حوضه ی سینما و تئاتر تولید اثر و علم کرده و کتاب ها ، مقالات ، مجموعه ها و آثار تصویری و سینمایی پرشمار و مهمی از خود به جای گذاشته است. در این مقاله قسمت هایی به صورت نقل و قول از زبان خود او (در طول یک مصاحبه منتشر شده) به تحریر درامده که از سرگذشت و تجربیات سینمایی و اجتماعی خود در اولین سال های سینماگری اش نقل میکند. ( در این نقل قول ها اندکی و با مراعات اصالت سخن، ویرایش هایی جهت اختصار و رسایی بهتر ، به کارگرفته شده)

من از مدرسه فرار میکردم  و میرفتم سینما، چون اونجا احساس آرامش میکردم در قبال مدرسه…من هیچ چیز را هیچ جا یاد نگرفتم ، نه مدرسه ی سینما رفتم و نه چیز دیگر. ولی فیلم خیلی زیاد می دیدم. من سینمای غرب و هند و ژاپن را به خوبی میشناختم…. اما اینها هیچکدام امتیازی نبود. وقتی میرفتم پشت دوربین ،آنجا باید تصمیم میگرفتم و آنجا جهانی دیگر داشت.

بهرام بیضایی

پس از ساخت فیلم کوتاه عمو سیبیلو  فیلم سینمایی رگبار اولین فیلم سینمایی او بود که با آثار ماقبل سینمایی خود تفاوت بسیاری داشت. این فیلم به گفته ی خودش پاسخی بود به سینمای ایران که مدتی بود تبدیل به سینمایی تجاری و مبتدل شده بود.

 

رگبار را اتفاقی ساختیم…حتی فیلمنامه ی این فیلم قبل از تولید آماده نشده بود…با ساختن رگبار، من تهران را از دور دیدم، چهره ای از تهران که خودش را تازه نشان میداد…. آن زمان در هر محله ای که کار میکردیم ، افرادی تصمیم گیرنده و فراتر از قانون بودند که به جلوی کار مارا میگرفتند و این در حالی بود که عمده ی سینمای آن زمان، سینمای مبتذل بود…این فیلم را با قرض گرفتن پول و محدودیت های مالی ساختیم و به دلیل کمبود نگاتیو مجبور بودم بسیاری از صحنه ها را به صورت یک برداشتی ، فیلمبرداری کنم…. رگبار نوعی مستند و نگاهی از دور به تهران بود و یک جور مقابله با سینمای ماقبلش.

بهرام بیضایی الان کجاستسینمایی رگبار به دلیل تفاوت های ساختاری با سینمای ایران زمان خودش ، به فروش و استقبال خوبی دست نیافت. بیضایی در سال 1351 و 1352 فیلم غریبه و مه و در سال 1355 فیلم سینمایی کلاغ ( به تهیه کنندگی بهمن فرمان آرا ) را ساخت.

دو فیلم چریکه ی تارا و مرگ یزدگرد  به ترتیب در سال های 1357 و 1360 ساخته شدند . بسیاری فیلم مرگ یزد گرد را شاهکار بهرام بیضایی میدانند. این دو فیلم هر دو برای همیشه توقیف شدند.

پدر و مادر بهائی بودند و من به عنوان بهائی و یک غیر مسلمان از دانشگاه اخراج شدم… اما مذهب من فرهنگ است… من همین را در جلسه بازجویی دانشگاه گفتم و مرا اخراج کردند و پخش فیلم چریکه ی تارا را نیز متوقف کردند.

پس از فیلم مرگ یزدگرد ، باشو، غریبه‌ی کوچک را در سال 1364 ساخت. این فیلم نیز از مهمترین فیلم های این چهره به شمار می رود و اولین فیلم داستانی است که در مورد جنگ ساخته شده.

پس از مرگ یزدگرد و چریکه ی تارا ، فیلم «باشو، غریبه ی کوچک» را ساختم….. این فیلم به دلیل ضدجنگ بودن و به دلیل اینکه قهرمان مرکزی زن داشت ، به مدت چهارونیم سال توقیف شد.

فیلمنامه ی فیلم های بهرام بیضایی عموما به نگارش خودش بوده و در اکثر موارد تدوین و تهیه فیلم را نیز بر عهده گرفته.

فیلم سینمایی « سگ کشی » نیز از آثار مهم این کارگردان به شمار میرود. سگ کشی پس از 10 سال ممنوعیت فیلمسازی او ساخته شد. در این فیلم بازیگرانی همچون مژده شمسایی، مجید مظفری، رضا کیانیان ، میترا حجار ، داریوش ارجمند، مهتاب نصیرپور، جمشید لایق و عنایت بخشی نقش آفرینی کرده اند. فیلم نامه ی این فیلم نیز مانند بسیاری از آثار این فیلمساز به نگارش خودش و در قالب کتاب منتشر شده. سگ کشی از مهمترین فیلم های سینمای ایران به‌شمار می‌رود و بعضی از منتقدان ایرانی جنبه هایی از این فیلم را با آثارِ کلاسیکِ تاریخ سینما جهان مقایسه کرده اند. بنیاد فیلم بریتانیا طی یک گزارش ، فیلم سگ‌کُشی را یکی از بهترین تریلر های تاریخ سینمای جهان ارزیابی کرده است.

وقتی همه خوابیم آخرین فیلم سینمایی بهرام بیضایی است که در سال 1387 ساخته شده. بیضایی قبل از این فیلم تصمیم داشت فیلمی با نام لبه ی پرتگاه بسازد که به دلیل اختلافاتی با تهیه کننده ی کار ، این تصمیم عملی نشد اما پس از ان فیلم وقتی همه خوابیم  را با همین موضوع ساخت و علاوه بر کارگردانی و نویسندگی این فیلم ، تهیه و تدوین آن را نیز بر عهده گرفت.

فیلم های بهرام بیضایی

فیلم های بهرام بیضایی
فیلم های سینمایی و نمایش ها

در ادامه جداولی از اطلاعات تکمیلی فیلم های این فیلمساز صاحب سبک در اختیار شما قرار میگیرد:


فیلمنامه نویسی و کارگردانی :

فیلمسالتوضیحات
وقتی همه خوابیم1387آخرین ساخته ی بهرام بیضایی در ایران
سگ‌کُشی1379فیلمِ تریلر جنایی با مایه‌های نئو-نوآر ( یکی از ماندگار ترین آثار این چهره با بازی درخشان مژده شمسایی، مجید مظفّری، میترا حجّار، رضا کیانیان،داریوش ارجمند، احمد نجفی و ... )
مسافران1369-1370یک سال بعد از ساخت این فیلم کتاب فیلمنامه‌اش، که نوشتهٔ فیلم‌ساز است، چاپ شد. بیضایی تا 10 سال پس از مسافران فیلم بلند سینمایی نساخت
شاید وقتی دیگر1366
باشو، غریبه‌ی کوچک1364این فیلم، پس از چند سال توقیف، نخستین بار در سال ۱۳۶۸ اکران شد.
مرگ یزدگرد1360ساخته شده بر اساس نمایشنامه ای با همین نام.
چریکه‌ی تارا1357نخستین فیلم توقیف شده ی ایران پس از انقلاب - برنده جایزه بهترین فیلم جشنواره بین‌المللی فیلم وایادولید و برندهٔ بهترین بازیگر زن از جشنواره سن سباستین (سوسن تسلیمی)
کلاغ1355به تهیه کنندگی بهمن فرمان آرا
غریبه و مه1352
رگبار1351نخستین فیلم بلند سینمایی
فیلم های کوتاه
قالی سخنگو1385قسمتی از فیلم فرش ایرانی به کارگردانی مشترک با هنرمندانی همچون بهروز افخمی ، رخشان بنی‌اعتماد، بهرام بیضایی، جعفر پناهی ، کمال تبریزی ، بهمن فرمان ‌آرا ، عباس کیارستمی ، مجید مجیدی ، داریوش مهرجویی ، رضا میرکریمی
گفتگو با باد1377قسمتی از فیلم قصه‌های کیش، فیلمی چند اپیزودی به کارگردانی محسن مخملباف ، ناصر تقوایی و ابوالفضل جلیلی
سفر1351
عمو سیبیلو1349اولین تجربه کارگردانی

فیلمنامه نویسی :

بهرام بیضایی در این آثار که در جدول زیر معرفی می شوند ، به عنوان نویسنده فعالیت داشته.

فیلمکارگردانسال
فصل پنجمرفیع پیتز1375
روز واقعهشهرام اسدی1373
خطِّ قرمزمسعود کیمیایی1360
سلندر (فیلم کوتاه)واروژ کریم مسیحی1359

تدوین :

فیلمکارگردانسال
سلندر (فیلم کوتاه)واروژ کریم‌مسیحی1359
بچه‌های جنوب؛ جستجوی دوامیر نادری1360
دوندهامیر نادری1363
برج مینوابراهیم حاتمی کیا1374
بازی‌های پنهانکریم هاتفی‌نیا1374
نقشی بر آب (فیلم کوتاه)حمیدرضا صلاحمند1376
زمانهحمیدرضا صلاحمند1379
بادِ سرخ (فیلم کوتاه)علی محمد قاسمی1379

کارگردانی و نویسندگی تئاتر:

سالنمایش
1397چهارراه
1395طرب نامه
1393گزارش ارداویراف
1392آرش
1391جانا و بلادور
1386افرا، یا روز می‌گذرد
1384مجلس شبیه در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رخشید فرزین
1382شبِ هزارویکُم
1377بانو آئویی
1377کارنامه‌ی بندار بیدخش
1358مرگ یزدگرد
1348سلطان مار
1346میراث
1346ضیافت

آثار تالیفی و کتاب های بهرام بیضایی

بهرام بیضایی از نویسندگان و پژوهشگران برجسته ی ایرانی به شمار میرود. تالیف های بیضایی  بعضی از مهم ترین نمایشنامه ها و فیلمنامه ها و پژوهش های زبان فارسی ( از دهه ی 30 تا کنون) را در بر می‌گیرد. این کتاب ها و نمایشنامه ها به زبان های گوناگونی ترجمه شده اند. در این میان بیش از 10 نمایشنامه ی کوتاه نیز تالیف شده که به دلیل رعایت اختصار مطلب از ذکر آنها چشم پوشی شده است.

اثرسال انتشار ( بعضا متفاوت با تاریخ نگارش)
نوع: برخوانی
آرش۱۳۵۶
سه برخوانی۱۳۷۶
نوع: نمایشنامه
پهلوان اکبر می‌میرد1344
هشتمین سفر سندباد1350
دنیای مطبوعاتی آقای اسراری1345
سلطان مار1345
دیوان بلخ1347
گمشدگان1357
راه توفانی فرمان پسر فرمان از میان تاریکی1357
ندبه1371
مرگ یزدگرد1359
خاطرات هنرپیشهٔ نقش دوم1362
فتحنامه‌ی کلات1362
پرده‌خانه1372
جنگنامه‌ی غلامان1369
افرا، یا روز می‌گذرد1381
مجلس قربانی سِنِمّار1380
سهراب‌کُشی1386
مجلس ضربت زدن1381
شب هزارویکُم1382
تاراج‌نامه1390
چهارراه1398
نوع: مجموعه نمایشنامه
مترسکها در شب و عروسکها1341
سه نمایشنامه‌ی عروسکی1342
میراث و ضیافت1355
دیوان نمایش1382
نوع: فیلمنامه
عیّار تنها1364
حقایق درباره‌ی لیلا دختر ادریس1361
آهو، سلندر، طلحک و دیگران1356
قصّه‌های میر کفن‌پوش1363
شب سمور1366
اشغال1368
آینه‌های روبرو1361
روز واقعه1363
زمین1364
پرونده‌ی قدیمی پیرآباد1363
عیّارنامه1364
تاریخ سرّی سلطان در آبسکون1365
وقت دیگر، شاید . . .1368
طومار شیخ شرزین۱۹۸۹
دیباچه‌ی نوین شاهنامه1369
پرده‌ی نئی1371
سگ‌کُشی1380
فیلم در فیلم1373
مسافران1371
سفر به شب1396
سیاوش‌خوانی1375
آوازهای ننه آرسو1375
مقصد1377
چشم‌انداز1378
گفتگو با باد (فیلمنامه کوتاه)1379
ایستگاه سلجوق1381
اتفاق خودش نمی‌افتد!1384
ماهی1399
لبه‌ی پرتگاه1386
وقتی همه خوابیم1388
نوع: پژوهشی
هزارافسان کجاست؟1391
ریشه‌یابی درخت کهن1383
نمایش در چین1349
نمایش در ایران1344
نمایش در ژاپن1343
نوع: گفتگو
بهرام بیضایی: جدال با جهل1388
هیچکاک در قاب1384
گفت‌وگو با بهرام بیضایی1371
نوع: داستان های کودکان
حقیقت و مرد دانا1351
نوع: مضحکه
چهار صندوق1358

جوایز و افتخارات

بیضایی از جمله کارگردانانی است که علاوه بر جوایز جشنواره ای و مسابقه ای جوایز و نشان های فردی ارزشمندی نیز دریافت کرده. از این رو در ابتدا جوایز فردی این چهره و پس از آن جواشز جشنواره ای ایشان را در قالب جدول یادآوری میکنیم.

جوایز و افتخارات فردی:

جایزه / نشانسال
تقدیر در مراسمِ چلّهٔ عشق برای فیلمنامهٔ روز واقعه1398
تقدیرنامهٔ کمیسیون ملّی یونسکو در ایران1398
جایزهٔ جلال ستّاری1398
مدالیومِ خانهٔ تئاتر1398
نشان عالی هنر برای صلح1397
نشان آکادمی حمید سمندریان1396
تندیس آرش جشنوارهٔ تیرگان2017
دکتری افتخاری ادبیات از دانشگاه سنت اندروز (اسکاتلند)1396
نشان ایسفا (انجمن فیلم کوتاه ایران)1394
جایزهٔ سینا2013
جایزهٔ میراث فرهنگ2012
جایزهٔ بیتا2011
تقدیر در مراسمِ جایزهٔ روزی روزگاری1387
تقدیرنامهٔ کانون کارگردانان خانه سینما1380
جایزهٔ ادبی گردون برای نمایشنامهٔ پرده‌خانه1373
صدهزار تومان از طرف جهانبخش نورایی برای فیلم مسافران (در مراسم اهدای جایزه به فیلم‌های برگزیدهٔ منتقدان و نویسندگان سینمایی)1372
جایزهٔ فیلمِ برگزیدهٔ انجمنِ منتقدانِ مجلّهٔ فیلم برای باشو، غریبه‌ی کوچک1360

جوایز و افتخارات جشنواره ای (فیلم ها) :

فیلمجشنوارهجایزه
وقتی همه خوابیمجشنوارهٔ فیلم فجر ( 1387)سیمرغ بلورین بهترین تدوین
مسافرانجشن دنیای تصویربهترین فیلم دههٔ ۷۰
جشنوارهٔ فیلم فجرسیمرغ بلورین جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران
کلاغجشنوارهٔ سه قارّهجایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران
غریبه و مهجشنوارهٔ بین‌المللی فیلم قاهرهجایزهٔ ویژه
سگ‌کُشیجشن بزرگ سینمای ایرانبهترین کارگردانی
جشنوارهٔ فیلم فجربهترین فیلم از نگاه تماشاگران
بهترین فیلمنامه
سفرجشنوارهٔ بین‌المللی فیلم مسکوبهترین فیلم کوتاه
جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم شیکاگوبهترین فیلم کوتاه
رگبارجشنوارهٔ سینمایی سپاسبهترین فیلم
بهترین فیلمنامه
جشنوارهٔ جهانی فیلم تهرانجایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران
جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم مسکوجایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران
چریکه‌ی تاراجشنوارهٔ بین‌المللی فیلم وایادولیدبهترین فیلم
باشو، غریبه‌ی کوچکجشنوارهٔ فیلم پروین اعتصامیتأثیرگذارترین فیلم دربارهٔ زن
جشنوارهٔ فیلم و هنر فرانسهجایزه اول
جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم هنر و تجربه اوبرویلیهبهترین فیلم
جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم آداناجایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران

نوشته های مفید:

نوشته های مشابه

2 دیدگاه

  1. بهرام بیضایی نه فقط یه سینما گر بلکه محقق و نویسنده ی بزرگ معاصر ایرانه . دوستان حتما فیلم های این کارگردان رو ببینید اگه علاقمندین تئاتر هاشم ببینید . زندگینامه ایشون هم اگر اشتباه نکنم درقالب یک کتابی منتشر شده که شاید بشه گیر آورد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن مسدودکننده تبلیغات از ما حمایت کنید