نقد فیلم

نقد فیلم آواز گنجشک ها

فیلمی از مجید مجیدی

آواز گنجشک ها ،تقبیح زیاده خواهی های انسان

« آواز گنجشک ها » فیلمی به کارگردانی مجید مجیدی، محصول سال ۱۳۶۸ می باشد که در مراسم اسکار سال ۲۰۰۹ به عنوان یکی از بهترین فیلم های خارجی از نگاه هیئت ملی نقد فیلم امریکا انتخاب شد.

« رضا ناجی » برای بازی در این فیلم برنده ی، خرس نقره ای بهترین بازیگر مرد از جشنواره فیلم برلین شد.

پادکست نقد فیلم آواز گنجشک ها به همراه موسیقی متن فیلم با صدا و قلم وصاله لطیفی:

فیلم برداری این اثر برعهده ی« تورج منصوری » فیلم بردار با تجربه ی سینمای ایران بوده است که این بار با همکاری با مجید مجیدی تصاویر زیبا و قاب هایی به یادماندنی خلق می کند.

نقد فیلم آواز گنجشک ها
نقد و بررسی فیلم آواز گنجشک ها | فیلمی از مجید مجیدی با بازی درخشان رضا ناجی

« آواز گنجشک ها » داستان « کریم » با بازی رضا ناجی است که  در یک پرورشگاه شترمرغ کار می کند. یک روز خبر می رسد که سمعک دختر ناشنوای کریم یعنی « هانیه » در آب انبار متروک افتاده و گم شده است.او دنباله ی ماجرا را می گیرد و متوجه می شود پسر کوچکش همراه دوستانش قصد لایروبی آب انبار را دارند تا در آن ماهی پرورش دهند و به قول خودشان میلیونر شوند.

این رویای کودکانه از نظر کریم بسیار دور از دسترس و مضحک به نظر می رسد و شروع به مخالفت با آنها می کند. در همان حین ،برحسب اتفاق یکی از شترمرغ های مزرعه فرار می کند و حالا کریم باید مسئولیت این مساله را نیز بر عهده بگیرد.

او باید هرطور شده شترمرغ را پیدا کند وگرنه مجبور به پرداخت جریمه خواهد شد.او هر روز به صحرا می رود و خودش را به شکل یک شترمرغ در می آورد تا به دنبال شترمرغ گم شده بگردد.اما اثری از آن نمی یابد و در نهایت از مزرعه اخراج می شود.

شروع مسیری پر افت و خیز

کریم برای تعمیر سمعک هانیه به شهر می رود. یک مسافر به طور اتفاقی سوار موتورش می شود و در ازای آن کرایه ی خوبی به او می دهد.همین جرقه ای در ذهن کریم می شود تا از این پس در شهر با موتورش مسافرکشی بکند.این شروع مسیر پر افت و خیز کریم است.

سکانس دعوای کریم با موتوری
رضا ناجی در نقش کریم | نقد فیلم آواز گنجشک ها

در طول فیلم، دو داستان به صورت موازی پیش می روند.یکی ماجرای اخراج کریم و دنبال شغل جدید رفتن او؛ و دیگری داستان بچه هایی که آرزوی میلیونر شدن توسط پرورش ماهی دارند.

در واقع مجیدی دو ورژن متفاوت از یک مفهوم واحد را به مخاطب ارائه می دهد.انتخاب هدف و رویایی بزرگ و تلاش و ممارست برای رسیدن به آن، اما نه از راه درست و منطقی.

تصویر آب انبار
آب انبار

اگر تفکر کودک را انعکاسی از تفکر و رفتار پدرو مادر در خانواده در نظر بگیریم، به خوبی می توانیم متوجه منظور کارگردان و ارتباط این دو خط داستانی به هم شویم.

پسر کریم و دوستانش در بین لجن های  آب انباردنبال خوشبختی می گردند.این مشابه همان دست و پا زدن پدر در جامعه ی شهری برای رسیدن به درآمد بیشتر است.

مجید مجیدی ، خالق کاراکترهایِ ساده و دلنشین

اما آیا اینکه تلاش و دوندگی بشر برای رسیدن به جایگاه اجتماعی متفاوت تر از‌آنچه که اکنون در آن قرار دارد را می توان با چنین تصاویری قرین دانست یا نه، باید به جهان بینی کارگردان مراجعه نمود.

مجید مجیدی در آثارش نشان داده است که همواره طرفدار ساده زیستی است. وشخصیت هایش همیشه پایبند اصول اخلاقی خاصی اند یا در نهایت به آن اصول روی می آورند.او زیبایی و حقیقت زندگی را نه در عمارت های مجلل بالای شهر، که در پایین شهر، در مناطق فقیر نشین و یا در روستاها و مناطقی دور از هیاهو و تجملات شهری جست و جو می کند.

آواز گنجشک ها بیش از هر اثر دیگر وی، این نکته را درباره ی او تایید می کند.

کریم با ورود به جامعه ی شهری، به وضوح در سراشیبی اخلاقی می افتد. به طوری که در بدیهی ترین موقعیت ها نیز بین انتخاب شر و خیر دچار تردید می گردد.

برو! فقط برو!

در صحنه ای از فیلم شاهدِ مردی هستیم که گویی مهندس یک ساختمان در حال ساخت و ساز است، وسط اتوبان ازیک سواری پیاده می شود و سوار بر ترک موتور کریم می شود و به او اصرار می کند که راه بیفتد.کریم گیج و سردرگم چندبار پی در پی می پرسد:« کجا؟ کجا برم؟».اما مرد فقط می گوید:« برو!». این صحنه در واقع نمایانگر شروع یک مسیر با مقصد نامعلوم در زندگی کریم است.

در انتهای صحنه ی بعدی  کریم در آن ساختمان نیمه کاره برای اولین بار دست به جمع آوری یک سری لوازم به درد نخور و درب و داغان می زند. این جمع آوری وسایل کهنه ی شهری و تلنبار کردن آن در گوشه ی حیاط خانه اش، شروع نفوذ ذره ذره ی آشوب و نابسامانی های زندگی شهری به حریم پر از آرامش و خوشبختی کریم می شود.

همرنگ محیط شدن

کریم که پیش از این تجربه ی زیستی در جایی به جز زادگاه خودش را نداشته، به سرعت در شلوغی شهر جلد عوض می کند.او در خانه ی کسی که از او تقاضا می کند در اسباب کشی منزلش کمکش کند، به علت پاره شدن پیراهنش، پیراهن جدیدی را که صاحبخانه به او می دهد به تن می کند.در قاب کج آیینه ی آن خانه ی شهری می ایستد و سرخوش از سروشکل جدیدش، لبخندی بر لبانش می نشیند.

رضا ناجی در نقش کریم
نقد فیلم آواز گنجشک ها | رضا ناجی

اما این تنها جلد او نیست که دچار تحول شده است.افکار و منطق کریم در رابطه با دیگران نیز تغییر می کند.اوج این تغیر ناگهانی را می توان در سکانس پس گرفتن درِ آبی چوبی از یکی از آشناهایشان دید.آیا این همان کریم است که املت یک تخم شترمرغ را بین همه ی همسایگان پخش می کرد؟

حالا او مانند آن آدم های شهری که با آنها برخورد داشته معتقد است، آدم باید حساب و کتاب زندگی اش را به دست بگیرد.به فکر سود خودش باشد و آرامش و رفاه را فقط برای خودش و خانواده اش بخواهد و دیگران برایش اهمیتی نداشته باشند.

یک قدم تا مسخ کامل

اما کریم پا را فراتر هم می گذارد.او چنان بی پروا و بی احتیاط به سمت رویاهایش روان شده است که مانند همان شترمرغ گم شده، به طور کامل خود را گم می کند.حالا دیگر عملی چون دزدی نیز می تواند با کمی سبک سنگین کردن او را وسوسه کند.روی سیاه شخصیت کریم، با سرعت زیادی در حال رشد است. اما دیدن شترمرغ، در شهر،  پشت وانت، برای لحظه ای گذرا او را به خود می آورد و آن کریم و آن گذشته ی پاک را در مقابل چشمانش قرار می دهد.

کریم ( با بازی رضا ناجی )
نقد و بررسی آواز گنجشکها ، فیلمی به کارگردانی مجید مجیدی

کریم رفته رفته توان دیدن و حس کردن زیبایی های زندگی قبلی خودش را از دست می دهد.دیگر قادر به دیدن فداکاری های فرزندانش نیست.قادر به لذت بردن از عشق خالص و یک رنگ همسرش نیست.فرزندانش را به سختی و با شقاوت قلب تنبیه می کند.

کریم با بازی رضا ناجی
کریم با بازی رضا ناجی

ترمز اخلاقیات کریم بریده است.او به شدت نیاز به توقف دارد تا به ته دره ی زیاده خواهی اش سقوط نکند.شاید یک مانع بیرونی، هرچند با ضربه ای سخت، مانع از این سقوط شود.

آوار شدن آن پسماندهای شهری بر سر کریم، همان ترمز اضطراری زندگی اش است.

حباب آزوهای دور و درازِ کودکانه

حال نوبت به بچه ها رسیده است.آنها نیز دچار همان توهم یک شبه ره صدساله رفتن شده اند.پشت وانت سرخوش و سرمست در حال پایکوبی و جشن گرفتن هستند.اما انگار روزگار خواب دیگری برایشان دیده است.

حامد آغازی در نقش پسر کریم
حامد آغازی در نقش پسر کریم | نقد فیلم آواز گنجشک ها

دبه ی ماهی ها مانند حباب آرزوهای بچه ها می ترکد و خوشی آنها را به دانه های مرواریدی اشک مبدل می کند.در نهایت سهم آنها از آن همه هیاهو و هیجان، تنها یک شاه ماهی است.حالا آنها باید صبر کردن و آجر به آجر ساختن بنای رویاهایشان را بیاموزند.

چرا آواز گنجشک؟

گنجشک پرنده خوش آواز اما بی ادعایی است.ساده است و قانع. اهل خود نمایی نیست.

کریم بعد از آن آسیب شدیدی که می بیند، گویی از خواب غفلت بیدار شده است و دوباره می تواند مهربانی همسر و فرزندانش و کمک و لطف همسایگان و دوستانش را ببیند و از رفتار سرسختانه ی خود شرمسار شود.

فیلم آواز گنجشک ها مجید مجید مجیدی

او حالا در سکوتِ خانه ی کوچک اما پر از عشقش، آواز گنجشک ها را می شنود.آوازی که محال بود بتواند در شهر به آن گوش فرا دهد.

با خبر خوش همکارش که همان پیدا شدن شترمرغ بود، و با دیدن نقاشی هانیه روی گچ پایش، درمی یابد که آنچه گم شده بود خود کریم بود که دوباره پیدا شده است.

 

دوباره گویی

مجید مجیدی کارگردانی است که به خوبی مخاطب را می شناسد و می تواند تا آخرین دقایق داستانش او را با خود همراه کند. اما در « آواز گنجشک ها »، چند صحنه ی پراکنده وجود دارد که می تواند خسته کننده و بی ربط به جریان اصلی داستان بنماید و از انسجام خط روایی فیلمنامه بکاهد.

مانند صحنه ی کمک کردن کریم به آن دخترک کودک کار. منظور کارگردان از این صحنه در سکانس پس گرفتن درِ چوبی آبی رنگ به بهترین شکل ممکن به مخاطب منتقل شده است و نیازی به تکرار آن دیده نمی شود.

یا صحنه ای که کریم هزار تومن بیشتر از مشتری می گیرد و سپس به همان مقدار گوجه سبز از دست می دهد.این تقاص پس دادن آنی، می تواند در ذوق تماشاگر بزند.

اما آنچه واضح است این است که، « آواز گنجشک ها »، اثر به یادماندنی دیگری در کارنامه ی مجید مجیدی است که بعد از تماشای آن، انسان ناخودآگاه سری به درون خود می زند تا ببیند آیا انباری از ضایعات در گوشه و کنار حیات خلوت روحش جمع کرده است یا نه؟ ونکند که روزی بر سرش آوار شوند؟

آواز گنجشک ها
آواز گنجشک ها

 

شناسنامه فیلم آواز گنجشک ها

کارگردانمجید مجیدی
تهیه کنندهمجید مجیدی
نویسندهمجید مجیدی
بازیگرانرضا ناجی
کامران دهقان
حامد آغازی
پویا صالحی
محمدرضا شیخی
موسیقیحسین علیزاده
فیلم بردارتورج منصوری
مدت زمان فیلم1 ساعت و 37 دقیقه
کشور و زبانایران / فارسی
فروش گیشه108,800,000 تومان
سال تولید1386

جوایز این فیلم در جشنواره فیلم فجر و جشنواره های بین المللی

جشنوارهجایزه و رده 
جشنواره فیلم برلین ۲۰۰۸برنده خرس نقره‌ای بهترین بازیگر مردرضا ناجی
جشنواره فیلم برلین ۲۰۰۸نامزد خرس طلایی بهترین کارگردانیمجید مجیدی
جشنواره فیلم دمشق ۲۰۰۸جایزه ویژه هیئت داوران
جوایز جشنواره آسیا پاسیفیک ۲۰۰۸جایزه بهترین بازیگر نقش اول مردرضا ناجی
جشنواره فیلم فجر ۲۰۰۸جایزه سیمرغ بلورین بهترین کارگردانیمجید مجیدی
جشنواره فیلم فجر ۲۰۰۸جایزه سیمرغ بلورین بهترین موسیقیحسین علیزاده
جشنواره فیلم فجر ۲۰۰۸جایزه سیمرغ بلورین بهترین تدوین
جشنواره فیلم دمشق ۲۰۰۸جایزه بهترین بازیگر مردرضا ناجی
یازدهمین جشن دنیای تصویر ۱۳۸۸جایزه بهترین بازیگر مردرضا ناجی
جشن دنیای تصویر ۱۳۸۸جایزه بهترین فیلم
صفحه ی imdb صفحه rotten tomatoes

گالری تصاویر آواز گنجشک ها – نقد فیلم آواز گنجشک ها

رضا ناجی در آواز گنجشک ها
رضا ناجی | مجید مجیدی
The Song of Sparrows
The Song of Sparrows Criticism

امتیاز فیلم

IMDB - 7.9
rotten tomatoes Avg - 9.2

8.6

میانگین امتیازات

این امتیاز میانگین امتیازات سایت های (7.9) imdb و rotten tomatoes ( 98% و 87 %) است.

امتیاز کاربران: 4.73 ( 3 رای)
نقد فیلم آواز گنجشک ها [مجید مجیدی- 1386] - وصاله لطیفی

کارگردان: مجید مجیدی

امتیازدهی ویرایشگر:
5

نوشته های مشابه

3 دیدگاه

    1. همیشه توصیه میکنم قبل یا بعد از دیدن فیلم های سینمایی ارزشمند نقد و بررسی فیلم رو مطالعه کنید
      ممنون از نظر لطفتون

  1. نقد خیلی خوبی بود دستتون درد نکنه. فیلم پر از نماد بود که به خوبی بهش اشاره کردید. فیلمی خیلی قشنگیه و چیزی که بیشتر از همه منو جذب شخصیت اصلی یعنی کریم کرد این بود که هم رنگ جماعت شد. یعنی خودش هم نمی ساخت اما فقط مدتی زندگی در شهر باعث شد از اون آدم ساده تبدیل آدمی طمع کار بشه.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن مسدودکننده تبلیغات از ما حمایت کنید